Sau hai năm trầm lắng của các thương vụ niêm yết công nghệ lớn tại Mỹ, thị trường IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) đang sôi động trở lại. AI (trí tuệ nhân tạo) là động lực chính.
Cerebras Systems, nhà sản xuất chip “wafer-scale” (chip kích thước bằng cả tấm wafer silicon, giúp tăng tốc xử lý), cung cấp năng lực cho hạ tầng inference (suy luận AI: giai đoạn mô hình đã huấn luyện được dùng để trả lời/ra quyết định) của OpenAI, trở thành phép thử lớn đầu tiên về “khẩu vị” của thị trường chứng khoán với nhóm cổ phiếu phần cứng AI. Cerebras định giá IPO ở mức 185 USD/cổ phiếu ngày 13/5, cao hơn vùng chào bán 150–160 USD. Công ty bán 30 triệu cổ phiếu phổ thông loại A, huy động 5,55 tỷ USD. Cổ phiếu bắt đầu giao dịch hôm nay trên Nasdaq với mã CBRS.
Thương vụ được đặt mua vượt 20 lần (oversubscribed: nhà đầu tư đăng ký mua nhiều hơn lượng chào bán). Giá giao dịch trước IPO trên Hiive (nền tảng giao dịch cổ phần tư nhân trước khi niêm yết) tăng từ 187,53 USD hôm thứ Hai lên 220,25 USD vào thứ Năm, tăng 17% trong 4 ngày, trước khi lên sàn. Cầu rất mạnh, được hỗ trợ bởi kỳ vọng quanh AI.
Cerebras là câu chuyện IPO lớn thứ ba của năm 2026. Câu chuyện đầu tiên nhấn mạnh sự phục hồi thị trường theo “định hướng” của Trung Quốc. Câu chuyện thứ hai xoay quanh các thương vụ niêm yết “khủng” được dự báo từ OpenAI và Anthropic. Các sự kiện đều liên quan IPO, nhưng phản ánh hai thị trường rất khác nhau.
Hai thị trường tách biệt
Đà phục hồi IPO năm 2026 là có thật, nhưng không phải một thị trường thống nhất. Mỗi thị trường vận hành theo cơ chế riêng.
Trung Quốc — Nhà nước “chọn lọc”. Dòng vốn đi theo định hướng chính sách. Huy động vốn qua IPO tại đại lục đạt 25,7 tỷ nhân dân tệ trong quý I/2026, tăng từ 16,5 tỷ cùng kỳ năm trước. Giá trị huy động tại Hong Kong tăng 231% trong năm 2025 lên 37 tỷ USD. Bán dẫn, AI, robot và công nghệ sinh học chiếm ưu thế trong danh sách chờ. Doanh nghiệp “red-chip” (công ty có gốc Trung Quốc nhưng niêm yết/đăng ký ở nước ngoài) phải tái cấu trúc trước khi niêm yết. Đơn vị bảo lãnh phát hành (sponsor: tổ chức tư vấn và đứng ra bảo lãnh hồ sơ lên sàn) bị siết kiểm tra tài liệu. Cửa mở, nhưng Nhà nước quyết định ai được vào. Thị trường thưởng cho sự phù hợp chiến lược hơn là chỉ tăng trưởng doanh thu.
Mỹ — do nhu cầu thị trường quyết định. Khẩu vị nhà đầu tư quyết định doanh nghiệp nào lên sàn, giá nào, và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng. Làn sóng 2026 nổi bật với hạ tầng AI. Cerebras là dữ liệu thực tế. OpenAI và Anthropic — được định giá trên thị trường tư nhân lần lượt khoảng 840 tỷ USD và 380 tỷ USD — đang chuẩn bị niêm yết vào cuối 2026. Riêng SpaceX và OpenAI có thể huy động tổng cộng 135 tỷ USD, gấp 25 lần số tiền Cerebras huy động.
Hai thị trường, hai cơ chế, nhưng cùng một chủ đề: AI.
Mỗi thị trường coi trọng điều gì
Hai thị trường phản ánh hai cách “đặt cược” vào hạ tầng AI.
- Trung Quốc định giá sự phù hợp chiến lược. Doanh nghiệp đi đúng định hướng công nghiệp quốc gia sẽ dễ tiếp cận kênh niêm yết. Nhà nước có thể giới hạn mức tăng nóng, đồng thời áp kỷ luật. Những cấu trúc “vừa là khách hàng vừa là nhà đầu tư” kiểu Mỹ ít được chấp nhận.
- IPO AI tại Mỹ định giá mức độ “gắn chặt” trong hệ sinh thái. Hợp đồng 10 tỷ USD giữa Cerebras và OpenAI là điểm tựa, kèm 5 tỷ USD warrants (chứng quyền: quyền mua cổ phiếu trong tương lai theo giá/điều kiện định trước) phát hành cho OpenAI. Cách làm này giống thỏa thuận của AMD với OpenAI, từng giúp cổ phiếu AMD tăng mạnh. Khi OpenAI và Anthropic niêm yết, thị trường kỳ vọng Microsoft, Alphabet và Amazon sẽ đóng vai trò “đòn bẩy gián tiếp” (leverage proxy: cổ phiếu hưởng lợi theo chủ đề AI mà không phải chính doanh nghiệp AI đó). Thị trường thường thưởng cho doanh nghiệp nằm trong chu kỳ chi tiêu vốn AI (capex: chi đầu tư hạ tầng/máy móc), nơi nhà cung cấp và khách hàng nắm cổ phần của nhau.
Đây không phải khác biệt nhỏ, mà là hai cách định giá hạ tầng AI hoàn toàn khác nhau.
Cerebras cho thấy điều gì
Trên thị trường, Cerebras (CBRS) vẫn nhỏ so với các thương vụ sắp tới. Nhưng màn chào sàn rất quan trọng vì là dữ liệu đầu tiên từ thị trường đại chúng để kiểm tra mô hình IPO “do nhà đầu tư dẫn dắt” tại Mỹ.
Nếu CBRS tăng tốt, điều đó củng cố “logic gắn chặt” trong các IPO AI tại Mỹ: nhà đầu tư sẵn sàng trả định giá cao cho doanh nghiệp mà khách hàng lớn nhất đồng thời là cổ đông lớn. Khi đó, các thương vụ AI lớn hơn có thể đưa ra điều kiện “tham vọng” hơn: tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng thấp (float: phần cổ phiếu được giao dịch tự do trên thị trường), giá chào bán cao hơn, và cấu trúc sở hữu chéo rõ hơn.
Thị trường đang được yêu cầu định giá doanh nghiệp không chỉ theo sản phẩm, mà theo mức độ tích hợp vào hệ sinh thái AI. Nhà đầu tư trả tiền cho mối quan hệ “gắn chặt”: doanh thu, cam kết từ khách hàng, và lợi ích tài chính gắn với nhau.
Ngược lại, nếu chào sàn yếu, hoặc tăng đầu phiên rồi giảm dần, các IPO lớn hơn tại Mỹ có thể phải chọn điều kiện thận trọng hơn. Đồng thời, cách tiếp cận “Nhà nước chọn lọc” của Trung Quốc sẽ trông kỷ luật hơn vì tránh việc khách hàng và nhà đầu tư ràng buộc chéo.
Mức đặt mua vượt 20 lần và việc giá trên Hiive được định giá lại cho thấy nhà đầu tư kỳ vọng mô hình “gắn chặt” sẽ thành công. Ngày 14/5 là phép thử đầu tiên trên sàn.
Câu hỏi cốt lõi
Dữ liệu UBS cho thấy chỉ 17% doanh nghiệp khảo sát đã triển khai AI ở quy mô lớn, tăng từ 10% một năm trước. Con số này là nền tảng cho cả ba câu chuyện. Doanh thu 510 triệu USD năm 2025 của Cerebras, việc AMD được thị trường định giá lại nhờ các thỏa thuận với OpenAI, danh sách doanh nghiệp bán dẫn chờ niêm yết tại Trung Quốc, và các thương vụ OpenAI/Anthropic đều dựa vào một câu hỏi: chi tiêu cho hạ tầng AI “bền” đến đâu, và phần nào chỉ là kỳ vọng?
Nếu mức độ ứng dụng tăng đều, cả hai khuôn khổ IPO đều đứng vững. Các “canh bạc chiến lược” của Trung Quốc có cơ hội thành công, giao dịch theo chủ đề hạ tầng AI tại Mỹ tiếp diễn, và các thương vụ siêu lớn lên sàn với điều kiện hợp lý. Nếu ứng dụng chững lại, thị trường sẽ định giá lại. Thị trường “Nhà nước chọn lọc” có thể dùng chính sách để giảm sốc. Còn nhóm IPO AI tại Mỹ rủi ro hơn vì định giá phụ thuộc lớn vào chi đầu tư AI.
Điểm cần theo dõi
- Cerebras (8 tuần tới). Diễn biến hôm nay dễ thu hút chú ý, nhưng vài tuần sau mới quan trọng. Nếu giá duy trì trên vùng 220 USD (mức ngụ ý từ Hiive), “giao dịch theo chủ đề hạ tầng AI” tại Mỹ sẽ vững hơn. Nếu giảm về quanh giá IPO, có thể nhu cầu trước IPO chỉ “đón đầu” và không giữ được khi gặp nhà đầu tư đại chúng.
- OpenAI và Anthropic. Thị trường cho biết hai công ty đang chuẩn bị hồ sơ S-1 (bản đăng ký niêm yết/ chào bán cổ phiếu tại Mỹ gửi cơ quan quản lý). Điều kiện về float khi công bố sẽ cho thấy họ chấp nhận biến động giá ngày đầu ở mức nào. Một bài viết trước nhận định float 3–7% sẽ thấp hơn khoảng một nửa so với mức thường thấy, khiến tín hiệu từ màn chào sàn của Cerebras càng có sức nặng.
- Trung Quốc. Liệu “đường ống” (pipeline: danh sách doanh nghiệp đang chờ) IPO quý I có chuyển thành các thương vụ đều đặn. Liệu các ngành công nghệ lõi (hard-tech: công nghệ nền tảng như chip, robot, vật liệu) còn chiếm ưu thế. Diễn biến giá sau niêm yết của các IPO công nghệ Trung Quốc gần đây.
Đà phục hồi IPO năm 2026 là có thật. Nhưng có hai thị trường: một do Nhà nước chọn lọc và một do nhu cầu nhà đầu tư quyết định. Cả hai cùng xoay quanh câu hỏi về hạ tầng AI. Cerebras là câu trả lời đầu tiên từ thị trường đại chúng. Diễn biến hôm nay và trong 8 tuần tới sẽ ảnh hưởng đến định giá các thương vụ IPO còn lại của năm 2026 — từ San Francisco đến Hong Kong.
Nhấn để xem tóm tắt cho nhà giao dịch
Vì sao IPO của Cerebras được xem là phép thử với thị trường phần cứng AI?
Cerebras là IPO phần cứng AI lớn đầu tiên tại Mỹ sau hai năm trầm lắng. Mức định giá và diễn biến giao dịch ban đầu cho thấy nhà đầu tư định giá hạ tầng AI ra sao, đặc biệt là quan hệ giữa nhà cung cấp và khách hàng.
“Embedding logic” trong IPO Cerebras nghĩa là gì?
Đây là logic “gắn chặt lợi ích”: Cerebras và OpenAI ràng buộc lợi ích tài chính với nhau. OpenAI nắm chứng quyền (warrants: quyền mua cổ phiếu trong tương lai theo điều kiện định trước) tại Cerebras, nên hai bên cùng hưởng lợi nếu bên còn lại tăng trưởng.
Thị trường IPO Trung Quốc và Mỹ khác nhau thế nào?
Trung Quốc vận hành theo cơ chế Nhà nước chọn lọc, ưu tiên doanh nghiệp phù hợp định hướng quốc gia. Mỹ vận hành theo cơ chế thị trường, nơi nhu cầu nhà đầu tư và mức độ “gắn chặt” với hệ sinh thái quyết định định giá và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (float).
Chỉ báo then chốt đứng sau định giá hạ tầng AI là gì?
Chỉ 17% doanh nghiệp khảo sát đã triển khai AI ở quy mô lớn. Tỷ lệ ứng dụng này quyết định liệu chi tiêu cho hạ tầng AI là bền vững hay chỉ dựa trên kỳ vọng.
Vì sao màn chào sàn của Cerebras ảnh hưởng các IPO AI khác?
Cerebras tạo “mốc đo” đầu tiên trên thị trường đại chúng. Hiệu suất cổ phiếu sẽ tác động đến niềm tin, định giá và điều kiện float của các thương vụ AI lớn sắp tới tại Mỹ, đồng thời ảnh hưởng tâm lý với nhóm IPO AI của Trung Quốc.
Bắt đầu giao dịch ngay bây giờ — nhấp vào đây để tạo tài khoản VT Markets trực tiếp của bạn.
