Giá dầu cao và thị trường lao động mạnh khiến kỳ vọng Fed cắt giảm lãi suất tiếp tục bị đè nặng

Thị trường đang giao dịch theo “sự kiên nhẫn” của Fed

Dầu mỏ và việc làm tưởng như là hai câu chuyện riêng. Một thuộc thị trường hàng hoá. Một đến từ lịch công bố số liệu kinh tế Mỹ. Nhưng thực tế, cả hai cùng trả lời một câu hỏi: Fed (Cục Dự trữ Liên bang Mỹ – ngân hàng trung ương của Mỹ) thật sự còn bao nhiêu dư địa để hạ lãi suất?

Câu hỏi này hiện quan trọng hơn biến động của từng tài sản riêng lẻ. Dầu tác động đến kỳ vọng lạm phát (mức lạm phát mà thị trường dự đoán trong tương lai). Dữ liệu việc làm phản ánh niềm tin vào sức khoẻ kinh tế Mỹ. Fed đứng giữa hai yếu tố đó. Khi giá năng lượng cao và thị trường lao động (tình hình việc làm, tuyển dụng, thất nghiệp) chưa suy yếu rõ rệt, thị trường có thể phải đánh giá lại tốc độ lạm phát hạ nhiệt và thời điểm chính sách tiền tệ (điều hành lãi suất) nới lỏng.

Vì vậy cần đọc giá dầu cùng với Nonfarm Payrolls (NFP – số việc làm mới tạo ra trong tháng, không tính nông nghiệp). Giá dầu cao có thể duy trì áp lực chi phí trong vận tải, sản xuất, hậu cần, và nhiên liệu. Thị trường việc làm vững có thể giữ áp lực tiền lương, khiến Fed ít vội hạ lãi suất. Kết hợp lại, nhà giao dịch dễ nghiêng về kịch bản lãi suất “cao lâu hơn” (higher-for-longer: lãi suất duy trì mức cao trong thời gian dài).

Dầu vẫn là câu chuyện lạm phát

Giá dầu đã hạ nhiệt so với các nhịp tăng mạnh gần đây, nhưng vẫn đủ cao để rủi ro lạm phát chưa thể bỏ qua. Dầu Brent gần đây giao dịch quanh 107,98 USD/thùng, còn WTI (West Texas Intermediate – dầu thô chuẩn của Mỹ) khoảng 100,44 USD sau tín hiệu có thể tiến triển trong đàm phán hoà bình Mỹ–Iran. Dù điều chỉnh, việc tồn kho dầu thô Mỹ được báo cáo giảm 8,1 triệu thùng (draw: lượng tồn kho rút xuống) vẫn cho thấy nguồn cung đang thắt chặt.

Điều này quan trọng vì dầu không chỉ nằm trong nhóm năng lượng. Giá dầu lan sang chi phí vận chuyển, sản xuất, hàng không, xe tải, nhựa, phân phối thực phẩm và chi phí nhiên liệu sinh hoạt. Khi giá dầu ở mức cao đủ lâu, doanh nghiệp phải chịu chi phí đầu vào tăng. Một số chấp nhận lợi nhuận giảm, số khác chuyển chi phí sang người tiêu dùng.

Vì thế, dầu có thể làm thay đổi tranh luận về lạm phát trước khi dữ liệu CPI (Chỉ số giá tiêu dùng – thước đo lạm phát phổ biến) được công bố. Một cú tăng ngắn có thể bị coi là “nhiễu”. Nhưng nếu giá duy trì trên vùng 100 USD/thùng lâu hơn, ngân hàng trung ương khó bỏ qua.

Nhu cầu cũng khiến bức tranh phức tạp. Dữ liệu gần đây cho thấy động lực nhu cầu toàn cầu yếu đi, khiến rủi ro giá dầu trở nên hai chiều. Một phía, cú sốc nguồn cung và rủi ro địa chính trị có thể giữ giá cao. Phía còn lại, giá cao có thể làm nhu cầu giảm nếu hộ gia đình và doanh nghiệp thắt chi tiêu.

Nhà giao dịch không nên mặc định giá dầu cao là tích cực cho kinh tế. Khi năng lượng quá đắt, nó giống như “thuế” đánh vào tăng trưởng.

Dữ liệu việc làm khiến Fed khó hành động sớm

Thị trường lao động tạo thêm lớp áp lực thứ hai. Dữ liệu việc làm Mỹ gần đây cho thấy một số mảng đang hạ nhiệt nhưng chưa “gãy”. Số vị trí tuyển dụng (job openings: số công việc đang cần tuyển) giảm, nhưng tuyển dụng (hiring: doanh nghiệp thực sự nhận người) vẫn đủ vững, cho thấy doanh nghiệp vẫn bổ sung lao động khi cần.

Đây là bối cảnh “pha trộn” khiến Fed thận trọng. Ít vị trí tuyển dụng cho thấy nhu cầu lao động giảm. Nhưng tuyển dụng vẫn mạnh lại chưa phải cú sốc việc làm kiểu suy thoái.

Với kỳ vọng hạ lãi suất, chi tiết mới là then chốt. NFP yếu có thể nuôi hy vọng cắt giảm lãi suất. Nhưng nếu thất nghiệp vẫn thấp và tăng lương còn cao, Fed có thể vẫn không muốn nới lỏng quá nhanh. Fed không cần thị trường lao động bùng nổ để giữ lập trường thận trọng. Chỉ cần đủ “sức bền” để không phải hoảng hốt.

Vì vậy, cần nhìn toàn bộ bức tranh thay vì chỉ số việc làm tiêu đề. Tăng việc làm, tỷ lệ thất nghiệp, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động (labour force participation: tỷ lệ người trong độ tuổi đi làm đang đi làm hoặc tìm việc), thu nhập bình quân theo giờ (average hourly earnings: thước đo tăng lương), và số liệu điều chỉnh lại (revisions: các lần cập nhật dữ liệu tháng trước) đều quan trọng. Số liệu tiêu đề mạnh kèm tăng lương nóng có thể đẩy lợi suất lên. NFP yếu kèm tăng lương hạ nhiệt có thể hỗ trợ cược giảm lãi suất. Kết quả “lưng chừng” thường gây biến động lớn nhất.

Động lực thật sự: kết hợp dầu và việc làm

Dầu và việc làm mạnh hơn khi đọc cùng nhau.

Nếu dầu neo cao trong khi việc làm vẫn mạnh, thị trường có thể coi đây là thiết lập mang tính lạm phát. Điều này có thể hỗ trợ đồng USD, đẩy lợi suất Trái phiếu Kho bạc Mỹ (Treasury yields: lãi suất thị trường của trái phiếu chính phủ Mỹ) tăng, và gây áp lực lên nhóm tài sản nhạy cảm với lãi suất như cổ phiếu tăng trưởng.

Nếu dầu vẫn cao nhưng việc làm yếu đi, tình hình trở nên khó chịu hơn. Fed đối mặt xung đột chính sách: áp lực lạm phát từ năng lượng, nhưng tăng trưởng chậm lại do việc làm suy yếu. Tổ hợp này có thể làm giá biến động giằng co vì thị trường khó quyết định ưu tiên giao dịch theo rủi ro lạm phát hay rủi ro suy thoái.

Nếu dầu giảm trong khi việc làm chậm lại, thị trường nhận tín hiệu “bồ câu” rõ hơn (dovish: thiên về hạ lãi suất). Áp lực lạm phát giảm, tăng trưởng hạ nhiệt, kỳ vọng cắt giảm lãi suất có thể quay lại. Điều này thường hỗ trợ cổ phiếu, vàng và khẩu vị rủi ro, trừ khi đà giảm việc làm đủ mạnh để kích hoạt lo ngại suy thoái.

Điểm mấu chốt là không xem dầu hay NFP như tín hiệu đơn lẻ, mà xác định “chế độ vĩ mô” (macro regime: bối cảnh kinh tế chi phối thị trường) đang hình thành.

Tác động lên các thị trường lớn

Đồng USD

USD thường hưởng lợi khi thị trường định giá Fed theo hướng cứng rắn hơn. Nếu dầu khiến lạm phát dai dẳng và việc làm vẫn vững, nhà giao dịch có thể lùi kỳ vọng hạ lãi suất. Điều đó hỗ trợ USD, nhất là so với các đồng tiền của nền kinh tế tăng trưởng yếu hoặc ngân hàng trung ương thiên về nới lỏng.

Rủi ro là USD có thể yếu đi nếu dầu giảm mạnh và dữ liệu lao động xấu đi cùng lúc. Khi đó, khả năng lãi suất Mỹ giảm sẽ rõ hơn và sức hấp dẫn “chênh lệch lãi suất” (yield appeal: lợi thế lãi suất so với tiền tệ khác) của USD giảm.

Vàng

Vàng có bối cảnh phức tạp hơn. Lợi suất tăng và USD mạnh có thể gây áp lực lên XAUUSD (giá vàng tính bằng USD) vì vàng không trả lãi (non-yielding asset: tài sản không tạo ra dòng lãi). Tuy nhiên, căng thẳng địa chính trị, lo ngại lạm phát và biến động thị trường vẫn có thể hỗ trợ nhu cầu trú ẩn (haven demand: nhu cầu tìm nơi an toàn).

Vì vậy, vàng không chỉ là câu chuyện “lãi suất giảm thì vàng tăng”. Nếu cú sốc dầu vừa đẩy lo ngại lạm phát vừa làm tăng sợ hãi địa chính trị, vàng vẫn có thể được nâng đỡ ngay cả khi lợi suất tăng. Thiết lập tích cực rõ hơn cho vàng là lợi suất giảm, USD yếu hơn và bất định vẫn kéo dài.

Cổ phiếu

Thị trường cổ phiếu thường không thích tổ hợp dầu cao và lợi suất cao. Chi phí năng lượng tăng làm giảm biên lợi nhuận (margins: mức lãi trên doanh thu), trong khi lợi suất cao khiến cổ phiếu tăng trưởng “dài hạn” kém hấp dẫn (long-duration growth stocks: cổ phiếu được định giá cao vì kỳ vọng lợi nhuận xa trong tương lai, nhạy với lãi suất). Điều này đặc biệt quan trọng với các chỉ số có tỷ trọng công nghệ lớn.

Cổ phiếu năng lượng có thể tốt hơn nếu giá dầu duy trì cao, nhưng không có nghĩa thị trường chung cũng hưởng lợi. Dầu đắt có thể giúp doanh nghiệp khai thác, nhưng lại gây khó cho người tiêu dùng, vận tải, hàng không, sản xuất, và các nhóm nhạy cảm với lãi suất.

Dầu và cổ phiếu năng lượng

Tài sản gắn với năng lượng vẫn chịu tác động từ tin tức và điều kiện cung thật. Đà giảm dầu gần đây đến từ kỳ vọng căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt, nhưng tồn kho giảm và bất định nguồn cung khiến thị trường chưa thể “thả lỏng”.

Với nhà giao dịch, điều quan trọng là dầu có giữ được vùng tâm lý 100 USD/thùng hay không (psychological level: mốc tròn dễ tác động tâm lý). Nếu phá vỡ bền vững xuống dưới vùng này, câu chuyện lạm phát sẽ dịu lại. Nếu hồi phục về 110 USD hoặc cao hơn, lo ngại “giá cả dai dẳng” (sticky prices: giá giảm chậm, khó hạ) và kịch bản lãi suất cao lâu hơn có thể quay lại.

Nhà giao dịch nên theo dõi gì tiếp theo

Giai đoạn tới phụ thuộc vào việc dầu và dữ liệu lao động xác nhận hay phủ định lẫn nhau.

Với dầu, cần theo dõi Brent có giữ được vùng 100–105 USD sau khi bớt căng thẳng địa chính trị hay không. Nếu quay lại 110–115 USD, thị trường vẫn đang tính “phần bù rủi ro nguồn cung” (supply risk premium: mức giá cộng thêm vì lo thiếu cung). Nếu giảm sâu dưới 100 USD, áp lực lạm phát giảm và tài sản rủi ro có thêm dư địa hồi phục.

Với lao động, trọng tâm là tăng lương và thất nghiệp, không chỉ số việc làm mới. NFP mạnh kèm tăng lương cao thường ủng hộ lập trường thận trọng của Fed. NFP yếu kèm thất nghiệp tăng và tăng lương hạ nhiệt sẽ cho thị trường thêm lý do để định giá Fed cắt giảm lãi suất.

Với Fed, tín hiệu chính không phải việc quan chức lúc “bồ câu” lúc “diều hâu” (hawkish: thiên về tăng/giữ lãi suất cao để chống lạm phát) qua từng bài phát biểu. Tín hiệu quan trọng là rủi ro lạm phát từ năng lượng có giảm đủ nhanh để Fed tin vào xu hướng giảm lạm phát (disinflation: lạm phát vẫn tăng nhưng chậm lại) hay không.

Dự báo thận trọng

Triển vọng ngắn hạn vẫn nhạy với tin tức dầu và dữ liệu lao động Mỹ. Nếu Brent duy trì trên 100 USD và dữ liệu việc làm ổn định, thị trường sẽ khó định giá Fed cắt giảm mạnh. Kịch bản này nghiêng về USD vững hơn, vàng biến động giằng co, và áp lực lớn hơn với các nhóm cổ phiếu nhạy cảm lãi suất.

Bắt đầu giao dịch ngay bây giờ — nhấp vào đây để tạo tài khoản VT Markets trực tiếp của bạn.